Foto Headerfoto: © Gemeente Gouda

In onze dorpen en steden in laag Nederland is een ramp in slow motion gaande: bodemdaling van slappe veen- en kleibodems. In Gouda weten we daar alles van: al eeuwenlang zakt de stad steeds dieper door haar eigen gewicht. Om de stad leefbaar te houden, moeten we maatregelen nemen tegen wateroverlast, vochtige huizen en rioolproblemen. In Gouda ligt er nu een stevig onderbouwd plan waarin de voordelen duidelijk opwegen tegen de nadelen.

Over de auteur

Hilde Niezen is wethouder Klimaat van Gouda, voorzitter Platform Slappe Bodem en woordvoerder Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

De klimaatverandering versterkt de overlast en daarmee de noodzaak tot ingrijpen. In 2014 richtten we daarom de Coalitie Stevige Stad op: een samenwerking van gemeente, waterschap, wetenschap, inwonerorganisaties, Rijkswaterstaat en het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek. Na 6 jaar onderzoeken, wikken en wegen ligt er nu een plan waarmee de historische binnenstad vooruit kan en waarmee de wateroverlast van honderden inwoners wordt teruggedrongen. De gemeenteraad en de verenigde vergadering van het hoogheemraadschap van Rijnland hebben dit plan omarmd.

Wateroverlast in steegje centrum Gouda
Wateroverlast na regen. Foto: © inwoner Gouda

Plan voor Gouda

Voor een deel van de oplossing grijpen we terug op het verleden. Eeuwenlang verlaagden we in Gouda regelmatig het waterpeil om overlast te vermijden. Hier stopten we 50 jaar geleden mee om huizen op palen te beschermen. Maar in de Goudse binnenstad zakken de meeste huizen met de bodem mee, het aantal huizen op houten palen is daar juist beperkt. Voor het lagergelegen deel van de binnenstad dat het hardste daalt en waar de overlast het urgentst is, leggen we nu een apart peilvak aan. Zo pakken we de wateroverlast aan en beperken we het aantal huizen op houten palen met kans op schade sterk. Hoe we de gevolgen van bodemdaling in de rest van de oude binnenstad aanpakken, onderzoeken we de komende jaren verder. De afweging tussen de belangen die daarbij spelen moet in alle openheid en op basis van feiten plaatsvinden. Daarom voerden we veel keukentafelgesprekken met bewoners. Dit blijven we in de toekomst ook doen.

Coalitie Stevige Steden

De steun van de Coalitie Stevige Stad heeft ons echt geholpen om tot oplossingen voor de Goudse binnenstad te komen. Ook andere steden kunnen profiteren van deze aanpak. Daarom richten we, onder de vlag van het Platform Slappe Bodem de Coalitie Stevige Steden op die wil agenderen, inspireren en ondersteunen met praktijkkennis. Inmiddels zijn al 13 partijen uit bedrijfsleven, kennis, maatschappij en overheid bij de coalitie aangesloten en dat aantal groeit.

Foto van wateroverlast in woning in Gouda
Optrekkend vocht door een hoge grondwaterstand. Foto: © inwoner Gouda

Landelijke aanpak nodig

Bodemdaling vraagt om een integrale aanpak, degelijk onderzoek en betrokkenheid van alle partijen. Om maatschappelijke en technische problemen met droogte, bodemdaling, funderingsschade te verbinden met klimaatadaptatie en waterveiligheid en tot oplossingen te komen, is het niet genoeg om alleen lokaal te werken, maar heeft ook het Rijk een belangrijke rol. Het rijk moet richting geven, middelen en zorgen voor een goede kennisinfrastructuur. Met het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling hebben we daar al een begin mee gemaakt. Het Deltaprogramma is een voorbeeld waar samenwerking tussen centrale en decentrale overheden tot resultaten leidt. Het Deltaprogramma was in 2014 ook aanleiding voor het Platform Slappe Bodem om nationaal aandacht te vragen voor bodemdaling. Ik denk dat we, met onder meer de Coalitie Stevige Steden, het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie, op weg zijn om een nationaal programma bodemdaling op te zetten. Hierin worden zowel de problemen in de stedelijke- als veenweidegebieden aangepakt. De nationale bodemdalingsopgave vraagt er om.